Kasada Yuksek Nakit Bulundurmak Tek Basina Ortulu Kazanc Dagitimi Sayilmaz: Somut Tespit Zorunlulugu (Danistay 3. Daire, 2021)

Uyusmazligin Konusu

Davaci sirket adina, kasada tutulan nakit ihtiyacinin uzerindeki paranin transfer fiyatlandirmasi yoluyla ortaklara ortulu bicimde bedelsiz olarak kullandirildigi yolundaki vergi inceleme raporuna dayanilarak, 2011 yilinin Aralik donemi icin re'sen bir kat vergi ziyai cezali gelir (stopaj) vergisi salinmistir. Idare, kasa hesabindaki fazlaligin finansal araclarla degerlendirilmeyip bedelsiz olarak ortaklarin kullanimina sunuldugu varsayimindan hareketle adatlandirma yapmis ve hesapladigi faiz gelirini matraha eklemistir. Vergi mahkemesi, incelemenin eksik ve varsayima dayali oldugu gerekcesiyle tarhiyati kaldirmistir. Danistay 3. Daire ise 2019 tarihli ilk kararinda, kurumlar vergisi tarhiyatina uzlasma yoluyla varilmis olmasini ortulu dagitimin kesinlestigi yolunda yorumlayarak vergi mahkemesi kararini bozmustur. Mukellef, uzlasmanin vergiyi doguran olayin gerceklestigi anlamina gelmeyecegini ve tarhiyatin varsayima dayandigini ileri surerek karar duzeltme yoluna basvurmustur.

Mahkemenin Degerlendirmesi

Daire, 5520 sayili Kurumlar Vergisi Kanunu kapsaminda transfer fiyatlandirmasi yoluyla ortulu kazanc dagitimindan soz edilebilmesi icin Kanun'da ongorulen sartlarin somut bicimde gerceklesmis olmasi gerektigini vurgulamistir. Sirf kasa hesabinda yuklu miktarda para bulundurulmasinin ticari icaplara aykiri oldugundan hareketle, somut tespite yer verilmeksizin ortulu kazanc dagitimi sonucuna varilmasini eksik ve varsayima dayali bulmustur. Boyle bir incelemeyle yapilan tarhiyat hukuka aykiridir.

Daire ayrica, davaci sirketin kurumlar vergisi yonunden uzlasmaya gitmis olmasinin, transfer fiyatlandirmasi yoluyla ortulu kazanc dagitiminda bulundugunun kabulu anlamina gelmeyecegini ortaya koymustur. Uzlasma, vergiyi doguran olayin gerceklestigini ispatlamaz; dolayisiyla kurumlar vergisindeki uzlasma, stopaj tarhiyatinin dayanagi olan ortulu dagitimi kesinlestiren bir karine olusturmaz.

• Ortulu kazanc dagitimi icin KVK m. 13'teki sartlarin somut delille ortaya konmasi gerekir; varsayim ve genel ticari icap degerlendirmesi yetmez.
• Kasada ihtiyac fazlasi nakit bulundurmak, tek basina ortaklara bedelsiz finansman saglandiginin kaniti degildir.
• Adatlandirma yoluyla hesaplanan farazi faiz geliri, gercek bir iliskili kisi islemine ve emsale dayanmadikca matrah olusturamaz.
• Kurumlar vergisinde uzlasilmis olmasi, stopaj yonunden ortulu kazanc dagitiminin gerceklestigini kabul ettirmez.

Transfer fiyatlandirmasi yoluyla ortulu kazanc dagitimindan soz edilebilmesi icin Yasa'da ongorulen sartlarin yerine gelmis olmasi gerekir; somut tespite yer verilmeksizin sirf kasada yuklu para bulundurulmasindan hareket eden inceleme eksik ve varsayima dayalidir.

Sonuc

Danistay 3. Daire, karar duzeltme istemini kabul ederek kendi onceki bozma kararini kaldirmis ve tarhiyati kaldiran vergi mahkemesi kararini onamistir. Karar 30 Aralik 2021 tarihinde oycokluguyla verilmistir. Boylece varsayima dayali kasa adatlandirmasiyla yapilan stopaj tarhiyati hukuka aykiri bulunmustur.

KS Law Degerlendirmesi

Inceleme elemaninin kasa fazlasindan otomatik olarak ortulu kazanc dagitimi sonucu cikarmasi, mukellef lehine guclu bir savunma zemini birakir. Savunmada, ilatiskili kisiye fiilen aktarilan bir tutarin, emsale uygun olmayan bir bedelin ve dagitimi kesinlestiren somut bir kaydin bulunup bulunmadigini sorgulamak gerekir. Ayrica kurumlar vergisinde uzlasmaya gidilmis olmasi, idarece stopaj tarhiyatinin dayanagi gibi sunulsa da, bu kararla birlikte uzlasmanin vergiyi doguran olayi ispatlamadigini ileri surmek mumkundur. Transfer fiyatlandirmasi incelemelerinde ispat yukunun idarede oldugu ve somut tespit esasinin asilamayacagi akilda tutulmalidir. Pratikte mukellefin yapacagi en etkili savunma, raporda iliskili kisi tanimina giren bir muhatabin, fiilen aktarilan bir tutarin ve bagimsiz isletmeler arasinda olusan bir emsalin acikca gosterilip gosterilmedigini denetlemektir. Kasa fazlasinin sermaye yapisi, dagitilmamis karlar veya kisa vadeli ticari ihtiyaclarla aciklanabildigi hallerde, idarenin farazi adatlandirmasi cokertilebilir. Bu nedenle inceleme surecinde kasa hareketlerinin gerekcesini belgeleyen kayitlarin titizlikle saklanmasi ve uzlasma kararinin stopaj boyutuna sirayet etmeyecegi bilinciyle hareket edilmesi onerilir.