Pismanlikla Verilen Beyannameye Ihtirazi Kayit Konulabilir mi? Danistay VDDK Karari

Uyusmazligin Konusu

Davaci, vergi idaresinin mueyyideli yazisi uzerine bazi faturalardaki katma deger vergilerini indirimlerinden cikartarak, beyanname verme suresi gectikten sonra ihtirazi kayit koyarak VUK m. 371 uyarinca pismanlikla duzeltme beyannameleri vermistir. Bu beyannameler uzerine tahakkuk eden katma deger vergileri, damga vergileri ve pismanlik zamlarina karsi dava acilmistir. Uyusmazligin can alici noktasi sudur: Mukellef ayni anda hem pismanlik muessesesinin avantajlarindan yararlanip hem de beyan ettigi matraha karsi ihtirazi kayitla dava acma hakkini saklayabilir mi?

Vergi Mahkemesi, davaci nezdinde sahte fatura kullanildigi yolunda bir inceleme yapilmadigi gerekcesiyle tahakkuk eden vergileri ve faizi kaldirmis ve israr etmistir. Idare, beyanname verme suresi gectikten sonra verilen duzeltme beyannamesine konulan ihtirazi kaydin dava acma hakki vermeyecegini ileri surerek karari temyiz etmistir.

Mahkemenin Degerlendirmesi

Kurul, oncelikle pismanlik muessesesinin amacini ve hukuki niteligini ortaya koymustur. VUK m. 371 ile kanun koyucu, vergi ziyaina neden olan mukellefe yeni bir firsat taniyarak belirli kosullarla ceza uygulamasindan vazgecmekte ve mukellefleri kanuna aykiri eylemlerini kendiliginden bildirmeye ozendirmektedir. Bu vazgecmenin en onemli kosulu, kanuna aykiri davranisin ilgili makamlara kendiliginden bildirilmis olmasidir.

• Pismanlik, mukellefin disardan gelen bir korku, baski veya tehdit olmaksizin fiilinin kanuna aykiriligini kendiliginden fark ederek durust bir mukellef gibi davranma istegiyle hareket etmesini gerektirir.
• Hukuk duzeninde nedamet duygusunun sonuc dogurabilmesi, kosulsuz olmasina baglidir; hic kimse fiilini belli bir kosulun gerceklesmesi halinde kabul edecegini soyleyerek pismanligin avantajlarindan yararlanamaz.
• Ihtirazi kayit ise mukellefin beyan ettigi matraha karsi dava hakkini sakli tuttugu bir kosuldur; yani beyana eklenen bir cekincedir.
• Pismanlik talebi kosulsuzlugu, ihtirazi kayit ise kosulu temsil ettiginden, ikisi bir arada bulunamaz; pismanliktan yararlanan mukellefin beyannamesine koydugu ihtirazi kayit gecerli sayilamaz.
• VUK m. 378/2 uyarinca mukellefler beyan ettikleri matrahlar uzerinden tarh edilen vergilere karsi dava acamayacaklarindan, davanin incelenmeksizin reddi gerekir.

Pismanlikla beyanda bulunarak muessesenin avantajlarindan yararlanan davacinin beyannamelere koydugu ihtirazi kayit gecerli olarak kabul edilemez.

Sonuc

Kurul, israr kararini oycokluguyla bozmustur. Pismanlikla verilen beyannameler uzerine tahakkuk eden vergiler yonunden, VUK m. 378/2 geregi davanin incelenmeksizin reddi gerektigi sonucuna varilmistir. Buna karsilik Kurul iki onemli ayrim yapmistir: dava acilmasina engel olmayan pismanlik zamlarinin hukuka uygunlugu yeniden verilecek kararda degerlendirilebilecek; ayrica pismanlik kosullari yerine getirilmisse ceza kesilemeyecegi gozetilerek, dava dilekcesinde belirtilen vergi ziyai cezalarinin gercekten kesilip kesilmedigi arastirilarak bu konuda da hukum kurulacaktir.

KS Law Degerlendirmesi

Karar, uygulamada sik karsilasilan bir stratejik hataya isaret etmektedir: idarenin mueyyideli yazisi (izah daveti veya benzeri uyari) uzerine savunma refleksiyle hem pismanlik talep edip hem de ihtirazi kayit koymak, mukellefi iki arada birakir. Bu durumda pismanlik avantaji (ceza kesilmemesi) korunurken dava hakki kaybedilir. Pratik cikarim sudur: Mukellef sahte fatura iddiasina veya tarhiyata itiraz etmek, yani matrahi yargi onunde tartismak istiyorsa pismanlik yolunu degil, normal duzeltme beyani + ihtirazi kayit veya tarhiyat sonrasi dava yolunu tercih etmelidir. Pismanlik yolu secildiginde ise bu, fiilin kosulsuz kabulu anlamina gelir; bu nedenle pismanlik basvurusu yapmadan once vergi aslinin gercekten dogup dogmadigi titizlikle degerlendirilmelidir. Ayrica karar, pismanlik kosullari saglandiginda ceza kesilemeyecegini de teyit ederek mukellef lehine onemli bir koruma alani cizmektedir.