Royalti Ödemesi Gümrük Kıymetine Eklenir mi? Danıştay 7. Daire: Hak İthal Eşyada Cisim Bulmuyorsa Ek Tahakkuk Yapılamaz

Uyuşmazlığın Konusu

Yurt içinde ve yurt dışında laminat parke üreten bir şirket, 2015 ve 2016 yıllarında tescil ettiği sekiz adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında laminat parke cinsi eşya ithal etmişti. Şirket, parkelerin birbirine ve zemine bağlanmasını kolaylaştıran click adlı mekanik sistemin kullanımı karşılığında, 01/01/2008 tarihli bir lisans anlaşması uyarınca tasarım sahibine metrekare başına royalti (lisans) ücreti ödüyordu. Gümrük idaresi, sonradan kontrol raporuna dayanarak bu royalti ödemelerinin ithal eşyanın gümrük kıymetine dahil edilmediği gerekçesiyle ek gümrük ve katma değer vergisi tahakkuk ettirdi; itirazın reddi üzerine dava açıldı.

İlk derece vergi mahkemesi, royalti ödemesinin ithal eşya ile ilgili ve satış koşulu olduğunu kabul etmekle birlikte, toplam royaltinin beyannamelere eşit şekilde paylaştırılmasını nesnel ve ölçülebilir verilere dayanmadığı için hukuka aykırı bulmuş ve işlemi iptal etmişti. Bölge idare mahkemesi vergi dava dairesi ise, idarenin ara karara verdiği yanıtla beyanname bazında hesaplanan tutarı (toplam 202.835,00 TL royalti) esas alarak, buna isabet eden 14.199,00 TL gümrük vergisi ve 2.556,00 TL KDV yönünden davayı kısmen reddetti. Uyuşmazlık temyizen Danıştay'a taşındı.

Mahkemenin Değerlendirmesi

Danıştay 7. Daire, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24 ve 27. maddeleri ile Gümrük Yönetmeliği'nin 56. maddesi çerçevesinde meseleyi ele aldı. Daire, royalti veya lisans ücretinin gümrük kıymetine eklenebilmesi için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerektiğini vurguladı: ödemenin kıymeti belirlenecek eşya ile ilgili olması ve ödemenin bu eşyanın satış koşulu olarak yapılması.

Olayda gümrük kıymeti belirlenecek ithal ürün laminat parke iken, royalti ödemesi lamine döşeme ürünlerinin tasarım hakkının kullanımına ilişkindi. Daire, şirketin ithal eşyayı yurt dışındaki iştiraklerinden temin ettiğini, lisans verenden tedarik etme yükümlülüğü bulunmadığını ve lisans sözleşmesinde kaynak temini konusunda sınırlayıcı bir hüküm yer almadığını, yani kaynak temininin serbest olduğunu saptadı. Royalti ödemesi, eşyanın zemine uygulanmasını kolaylaştıran tasarımın kullanımına ilişkin haktan kaynaklandığından ve satış sözleşmesinden tamamen bağımsız bir lisans sözleşmesine dayandığından, devredilen hakkın ithal eşyada cisim bulduğundan söz edilemezdi.

• Royaltinin gümrük kıymetine eklenmesi için eşya ile ilgili olma ve satış koşulu olma şartları birlikte aranır (GK m. 27/1-c).
• Hak, ithal edilen girdide değil de ithalat sonrası üretilen üründe cisim buluyorsa, ödeme ithal eşya ile ilgili sayılmaz.
• İthal eşyanın kaynak temini serbestse ve lisans verenden alma zorunluluğu yoksa, royalti satış koşulu/eşya ilişkisi şartını zayıflatır.
• Kıymete yapılacak ilaveler nesnel ve ölçülebilir verilere dayanmalıdır; toplam royaltinin beyannamelere eşit paylaştırılması bu ilkeye aykırıdır.

Royalti ödemelerinin, ithal eşyanın zemine uygulanmasını kolaylaştıran tasarımının kullanımına ilişkin haktan kaynaklandığı ve satış sözleşmesinden tamamen bağımsız lisans sözleşmesine dayandığı; dolayısıyla kıymeti belirlenecek eşya ile ilgili olma şartını sağlamadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç

Danıştay 7. Daire, davacının temyiz istemini kabul ederek bölge idare mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasını bozdu; davalı idarenin temyiz istemini ise reddetti. Karar, 29 Aralık 2023 tarihinde kesin olarak ve oybirliğiyle verildi. Böylece, ithal eşyada cisim bulmayan ve kaynak temini serbest olan bir tasarım hakkı için ödenen royaltinin gümrük kıymetine eklenemeyeceği teyit edilmiş oldu.

KS Law Değerlendirmesi

Karar, gümrükte royalti/lisans bedelleri üzerinden yapılan ek tahakkuklara karşı mükellefler için güçlü bir savunma çizgisi sunuyor. Pratikte: bir royalti ödemesi nedeniyle gümrük kıymetiniz yükseltilip ek vergi tahakkuk ettirilirse, önce ödemenin gerçekte hangi hakka karşılık olduğu sorgulanmalıdır. Hak, ithal edilen girdide değil de Türkiye'de üretilen nihai üründe (ör. bir üretim sistemi, marka ya da tasarım) cisim buluyorsa ve eşyanın kaynak temini serbestse, royaltinin eşya ile ilgili olma ve satış koşulu şartlarını sağlamadığı ileri sürülebilir. Şirketlerin lisans sözleşmelerini, tedarik serbestisini gösteren hükümleri ve royaltinin metrekare/birim bazlı hesaplanma esasını özenle belgelemesi; toplam royaltinin beyannamelere keyfî olarak paylaştırıldığı tahakkuklarda ise nesnel ve ölçülebilir veri ilkesinin ihlalini dava dilekçesinde açıkça öne sürmesi kritik önemdedir.