Takdir Komisyonuna Sevk Tarh Zamanasimini Durdurur mu? Danistay 4. Daire Karari

Uyusmazligin Konusu

Davaci sirket adina, hakkinda duzenlenen vergi tekniği raporu ve takdir komisyonu kararlari uyarinca 2012 yili kurumlar vergisi, 2012/10-12 donemi gecici vergi ve 2012/8 donemi gelir (stopaj) vergisi, vergi ziyai cezali olarak re'sen tarh edilmistir. Mukellefin matrahi, 31/12/2017 tarihinde dolacak olan tarh zamanasimi suresinin dolmasindan kisa sure once, 22/12/2017 tarihinde matrah takdiri icin takdir komisyonuna sevk edilmis; komisyon 04/10/2018 tarihinde matrah takdir etmis ve ihbarnameler 13/10/2018 tarihinde teblig edilmistir.

Uyusmazligin can alici noktasi sudur: 2012 yili icin normal kosullarda 31/12/2017'de dolacak olan bes yillik tarh zamanasimi suresi, bu tarihten once yapilan takdir komisyonuna sevk islemiyle durmus mudur; yoksa tarhiyatin esas dayanagi sevk tarihinden sonra tanzim edilen vergi tekniği raporu oldugundan, sevk salt zamanasimini durdurmak amacli sayilarak zamanasimi dolmus mu kabul edilmelidir?

Ilk derece Vergi Mahkemesi ve Bolge Idare Mahkemesi Vergi Dava Dairesi, tarhiyatin gercek dayanaginin sevkten sonra duzenlenen vergi tekniği raporu oldugunu, takdire sevkin yalnizca vergi incelemesini durdurma sonucunu doguracagini, dolayisiyla VUK m. 114'teki tarh zamanasimi suresini durdurmayacagini kabul ederek davayi kabul etmis ve tarhiyati zamanasimi nedeniyle kaldirmistir. Idare karari temyiz etmistir.

Mahkemenin Degerlendirmesi

Daire, oncelikle VUK m. 113 ve 114'teki cerceveyi ortaya koymustur. Zamanasimi, sure gecmesi suretiyle vergi alacaginin kalkmasidir ve mukellefin bir basvurusu olup olmadigina bakilmaksizin hukum ifade eder. Buna karsilik m. 114, vergi dairesince matrah takdiri icin takdir komisyonuna basvurulmasinin zamanasimini durduracagini; duran zamanasiminin komisyon kararinin vergi dairesine tevdiini takip eden gunden itibaren islemeye devam edecegini; ancak islemeyen surenin her hal ve takdirde bir yildan fazla olamayacagini hukme baglamistir.

• VUK m. 30'da sayilan re'sen tarh nedenlerinin varligi halinde matrah, vergi inceleme elemanlarinca re'sen tarh edilebilecegi gibi takdir komisyonuna sevk yoluyla da takdir edilebilir; iki yol birbirini dislamaz.
• VUK m. 74 uyarinca takdir komisyonu, gorevini yaparken takdir sebeplerinin bulunup bulunmadigini inceleyemez; takdir nedenleriyle ilgili herhangi bir belirleme yapma veya degistirme hakki yoktur.
• Bu nedenle genel ilke olarak takdir komisyonuna sevkle tarh zamanasiminin durdugunun kabulu gerekir; yalnizca sevk tarihine bakilarak islemin zamanasimini durdurmak amaciyla yapildigi varsayilamaz.
• Mevcut vergi incelemeleri tamamlanmadan da takdire sevk islemi yapilabilir; tamamlanan inceleme sonucunda elde edilen bilgi ve veriler takdir komisyonunca da degerlendirilebilir.
• Somut olayda sevk (22/12/2017), zamanasimi dolmadan once yapildigindan zamanasimi durmus; komisyon karari ve ihbarnamelerin teblig tarihi (13/10/2018) bir yillik azami durma suresi de gozetildiginde sure icinde kalmistir.

Takdir komisyonu kararina gore yapilan tarhiyatlarda, genel ilke olarak takdir komisyonuna sevkle tarh zamanasiminin durduğunun kabulu gerekir; yalnizca takdire sevk tarihine bakilarak sevkin zamanasimini durdurmak amaciyla yapildiginin kabulune imkan bulunmamaktadir.

Sonuc

Daire, sevkin VUK m. 114 uyarinca tarh zamanasimini durdurdugu ve ihbarnamelerin sure icinde teblig edildigi sonucuna vararak, davanin kabulu yonundeki kararlari onayan Vergi Dava Dairesi kararinda hukuki isabet bulunmadigina, kararin bozulmasina ve uyusmazligin esasinin incelenmesi icin dosyanin yeniden gonderilmesine oycokluguyla karar vermistir. Karsi oyda ise yerel mahkeme kararinin yerinde oldugu, temyizin reddi gerektigi belirtilmistir.

KS Law Degerlendirmesi

Karar, mukellef ile idare arasinda sik yasanan zamanasimi tartismasinda Danistay'in agirlikli yaklasimini ortaya koyar: matrah takdiri amaciyla yapilan takdir komisyonuna sevk, kural olarak tarh zamanasimini durdurur ve idarenin ayni anda devam eden vergi incelemesi bulunmasi bu sonucu degistirmez. Mukellef cephesinde pratik cikarim sudur: 'sevk goz boyama amaciyladir, gercek dayanak sonradan gelen vergi tekniği raporudur' savunmasi tek basina kabul gormemektedir. Buna karsilik karar mukellefe bir savunma ekseni de birakir: durma sinirsiz degildir; VUK m. 114'teki bir yillik azami durma suresi ile komisyon kararinin tevdi ve ihbarname teblig tarihleri titizlikle hesaplanmali, bu surelerin asilip asilmadigi her dosyada ayri ayri denetlenmelidir. Tarhiyat tarihleri kronolojisinin (sevk, komisyon karari, tevdi, teblig) cikartilmasi, zamanasimi itirazinin basarisi acisindan belirleyicidir.